مانی محرابی

یادداشت های دکتر مانی محرابی، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل

مانی محرابی

یادداشت های دکتر مانی محرابی، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل

پارامترهای تقابل ایالات متحده و چین

 منتشر شده در روزنامه اعتماد 17 اسفند 1395 :

http://etemadnewspaper.ir/?News_Id=70069

شاید بزرگ‌ترین درگیری محتمل در قرن ٢١ درگیری ایالات متحده و چین به عنوان یک قدرت تدوینگر نظم کنونی و قدرت دیگری که آرزوی تدوین نظم نوین دیگری را برای عرصه جهانی دارد باشد. درگیری این دو غول جهانی قطعا از شاخصه‌های قرن بیستم میلادی تبعیت نخواهد کرد بلکه ساختار کنونی جهان پارامترهای نوینی برای این درگیری پدید خواهد آورد.

یکی از این پارامترها نقش دیپلماسی است. روسیه، بریتانیا، آلمان، فرانسه، ژاپن، هند و... در ابعاد جهانی و دو کره، اقیانوسیه، کانادا، ایران، اسراییل، عربستان، برزیل، آرژانتین، آفریقای جنوبی و... در ابعاد منطقه‌ای تماما بازیگرانی هستند که بر درگیری فوق تاثیرگذار خواهند بود و عبور از نقش هر کدام از این بازیگران، درک صحیح از واقعیات موجود میان دو کشور ایالات متحده و چین را با خلل مواجه خواهد کرد. این مساله نقش دیپلماسی در رقابت میان دو کشور را بسیار پررنگ کرده. ایالات متحده به دلیل شکل نظام فعلی حاکم بر جهان، در حال حاضر از رقیب خود یعنی چین برتری محسوسی دارد و در مقابل، چین از برگ‌های کمتر ولی پراهمیت‌تری در روابط بین‌الملل برخوردار است، منجمله روسیه، کره شمالی و حتی مالزی.
پارامتر بعدی بعد نظامی درگیری است. چین درصدد قدرتمند ساختن ساختار نظامی خود است و ایالات متحده نیز قصد محاصره استراتژیک و نظامی چین را دارد، این شاید ساده‌ترین الگوی مورد بحث در باب بعد نظامی درگیری پکن و واشنگتن باشد ولی باید توجه داشت اساسا درگیری نظامی میان دو کشور به دور شدن حداکثری هر دو کشور از اهداف مورد ترسیم خود خواهد انجامید و از این روی شاید ابزار جنگ نظامی، کمرنگ‌ترین پارامتر حقیقی رقابت میان دو کشور باشد.
استیلای هژمونیک بر جهان نیز یکی دیگر از راهکارهای پکن در برابر واشنگتن است، همان پارامتری که ایالات متحده را به کشور محبوب جهانی تبدیل کرده. از دهه ٥٠ میلادی تلاش ایالات متحده در جهت استیلای هژمونیک بر مردم جهان و نه بر دولت‌ها به واسطه ابزار تبلیغاتی، از هالیوود تا برندهای خوراک و پوشاک و به اصطلاح امریکاییزه کردن ملت‌ها بوده. چین نیز قصد دارد دقیقا از همین الگوی ایالات متحده بهره‌برداری کند و با توجه به حجم صادرات چین به کشورهای مختلف، می‌توان ادعا کرد در صورت در دستور کار قرار گرفتن این برنامه، نایل آمدن به این هدف آرزوی دست نیافتنی‌ای برای چین نباشد.
اما مهم‌ترین پارامتر درگیری فوق، پارامتر اقتصادی است. چین و ایالات متحده دو قدرت برتر اقتصادی جهان قطعا توانایی بالایی در بهره‌گیری از شاخصه‌های اقتصادی در جهت مقابله با رقیب خود دارند و با توجه به روند سعودی چین در اقتصاد جهانی، می‌توان انتظار داشت چین تاکید بیشتری بر این پارامتر داشته باشد.
در شاخصه‌های دیپلماتیک، نظامی و هژمونیک برتری با ایالات متحده است و تنها برتری چین را می‌توان در شاخصه اقتصادی قلمداد کرد اما آیا ایالات متحده توانایی بهره‌گیری از تمام این پارامترها را داراست؟ به نظر من خیر! همان طور که در بالا اشاره شد پارامتر نظامی را به طور کامل باید از دایره پارامترهای حقیقی درگیری دو کشور خارج کرد مگر آنکه یکی از دو کشور خود را کاملا در مقابل دیگری بازنده بداند. پارامتر هژمونیک هم در باب مساله چین چندان به کمک واشنگتن نخواهد آمد زیرا نظام بسته و توتالیتر سیاسی و اجتماعی در چین عملا اجازه بروز و ظهور اهداف هژمونیک ایالات متحده در میان مردم چین را نخواهد داد، پس تنها برگ برنده کاخ سفید در این رقابت، پارامتر دیپلماسی ست. ایالات متحده می‌تواند با برقراری روابط عقلانی، هوشمندانه و مبتنی بر سیاست‌های صحیح بین‌الملل با کشورهای تاثیرگذار در عرصه بین‌الملل و منطقه‌ای در سراسر جهان برگ برنده خود را حفظ کند که البته با روی کار آمدن ترامپ کار سختی را پیش رو دارد.
در مقابل، چین تنها یک پارامتر برتر در اختیار دارد و آن‌هم اقتصاد است. قطعا چینی‌ها تمام پتانسیل خود را در این مسیر هزینه خواهند کرد و با توجه به حجم مبادلات این کشور با سایر کشورها خصوصا ایالات متحده که تراز آن نیز به سود چینی‌ها سنگین است، پکن با اقداماتی از قبیل دامپینگ‌های اقتصادی، پایین نگه داشتن ارزش پول خود، در دست گرفتن فرصت‌های شغلی به دلیل جمعیت بسیار بالا و... به راحتی توانایی مقابله با هر کشوری منجمله ایالات متحده را در روندهای بلندمدت دارا خواهد بود. البته حضور دونالد ترامپ و تیم دیپلماتیک وی که اساسا تاجر هستند شاید بهترین اتفاق برای ایالات متحده در این مورد خاص باشد زیرا این افراد می‌توانند با توجه به علاقه ذاتی پکن به دوری از جنجال و حاشیه و قبل از ورود درگیری دو کشور به حالت جدی و حقیقی، زمینه‌ها را برای مقابله اقتصادی با چین در بلندمدت فراهم سازند. البته نباید فراموش کرد زمانی که در باب دو قدرت اول و دوم اقتصاد جهانی که از مراودات بسیار بالای اقتصادی دو طرفه نیز بهره‌مند هستند سخن می‌گوییم، درگیری فوق‌الذکر قطعا در روندهای بلندمدت تدوین خواهد شد زیرا روندهای کوتاه‌مدت در جهت مقابله اقتصادی، به صدمه شدید یکی از طرفین خواهد انجامید که با توجه به حجم بسیار بالای مراودات اقتصادی مستقیم دو کشور و تاثیر هر کدام از این دو کشور در اقتصاد سایر کشورها، این رخداد بلافاصله به آسیب‌پذیری شدید اقتصاد بین‌الملل خواهد انجامید و هر دو طرف ماجرا متحمل خسران جبران‌ناپذیر خواهند شد.
علی‌ایحال باید در نظر داشت روند فعلی جهان با توجه به پارامترهای مورد بحث، به سود چینی‌ها در جریان است و پکن برای شکست نظم فعلی جهانی و تدوین نظم نوین بین‌الملل نیازی به ورود به بازی‌های هیجان‌انگیز پرخطر بین‌المللی ندارد و این ایالات متحده است که در جهت متوقف کردن روند فوق، بازی‌های جدیدی را به راه خواهد انداخت که باید منتظر آن باشیم.

بازنشر شده در خبرگزاری شفقنا :

http://fa.shafaqna.com/news/341095/1395/12/17/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D9%8A%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AA%D8%AD%D8%AF%D9%87-%D9%88-%DA%86%D9%8A%D9%86/

سایت خبری تحلیلی برترین ها :

http://www.bartarinha.ir/fa/news/493276/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AA%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%A7%D9%8A%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%AA%D8%AD%D8%AF%D9%87-%D9%88-%DA%86%D9%8A%D9%86

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی