مانی محرابی

یادداشت های دکتر مانی محرابی، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل

مانی محرابی

یادداشت های دکتر مانی محرابی، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل

۷ مطلب با کلمه‌ی کلیدی «روزنامه اعتماد» ثبت شده است

تحلیلی بر تحرکات نظامی واشنگتن

 نویسنده : مانی محرابی

منتشر شده در روزنامه اعتماد 28 فروردین 1396 :

http://etemadnewspaper.ir/?News_Id=72477

حمله موشکی دو ناو یو‌اس‌اس راس و یو‌اس‌اس پورتر ایالات متحده به فرودگاه شعیرات سوریه و تحرکات ناوگروه کارل وینسون ایالات متحده در آب‌های بخش غربی اقیانوس آرام به قصد استقرار در نزدیکی شبه‌جزیره کره را می‌توان در سه سطح مورد تحلیل قرار داد. در سطح بین‌المللی، حمله به فرودگاه شعیرات می‌تواند قبل از آنکه هشداری باشد برای ایران، روسیه و سوریه، عکس‌العملی باشد مبتنی بر رفتار متحدان این کشور در قبال تحولات منطقه در سال‌های بعد از بحران اخیر خاورمیانه، رفتارهایی که عموما بر مبنای تکروی و در راستای منافع شخصی حکام مستقر در رژیم‌های متحد ایالات متحده صورت گرفت. رژیم اسراییل دقیقا در زمانی که کاخ سفید به همراهی این رژیم در مناقشات منطقه‌ای خصوصا در سوریه نیاز مبرم داشت به دلیل عدم برخورداری از پتانسیل لازم جهت ورود بحران‌های جهانی، از ورود به این مناقشات سر باز زد. عربستان سعودی به واسطه تغییر افراد تصمیم‌ساز و تصمیم‌گیرنده به دلیل مرگ ملک عبدالله، با آرزوی امتیازگیری بیشتر از متحد بین‌المللی خود یعنی امریکا دست به اقدامات ماجراجویانه زد که نهایتا به پدید آمدن بحران یمن و پیچیده شدن بحران سوریه ختم شد. ترکیه به عنوان شریک استراتژیک نظامی ایالات متحده بعد از رویارویی با بحران داخلی، سیاست خارجه خود را در راستای مرتفع کردن معضلات سیاست داخلی خود بنا نهاد که این مساله به بروز رفتارهایی برخلاف منافع ایالات متحده خصوصا در سوریه ختم شد. مصر نیز بعد از روی کار آمدن ژنرال سیسی با پیگیری سیاست‌های واقع‌گرایانه درصدد ایجاد توازن در سیاست خارجه خود است که تمایل به سمت مسکو نیز از پیامدهای همین سیاستگذاری است. ایالات متحده با آگاهی به این مسائل درصدد اصلاح روابط خود با این متحدان تضعیف شده برآمده و در این راستا نیاز به برگ برنده‌ای دارد که هم نشان‌دهنده جدیت و تغییر تئوری حاکم بر سیاست‌های خاورمیانه این کشور از نئولیبرالیسم به نئورئالیسم باشد و هم در راستای اهداف و درخواست‌های سالیان اخیر این متحدان از ایالات متحده مبنی بر جبهه‌گیری در مقابل ائتلاف ایران و روسیه، درخواستی که از سوی کاخ سفید در دوره اوباما به طور کامل به آن پشت شده بود. در باب تحرکات ناوگروه کارل وینسون اما ماجرا کمی تفاوت دارد. هدف اول کاخ سفید از این اقدام، اطمینان بخشیدن به متحدان منطقه‌ای و هدف ثانویه، اخطار به چین و القای روی میز بودن تمام گزینه‌ها برای مقابله با دشمنان است که البته بسیار بعید است با این قبیل اقدامات بتوان به این هدف نزدیک شد.

ترامپ و بالکانیزاسیون سوریه

 نویسنده : مانی محرابی

منتشر شده در روزنامه اعتماد 25 بهمن 1395 :

http://etemadnewspaper.ir/?News_Id=68094

بعد از تشکیل جبهه سه‌جانبه روسیه، ایران و ترکیه و خصوصا پس از مذاکرات سه‌جانبه صلح سوریه گمانه‌زنی‌ها در جهت بالکانیزه شدن سوریه شدت گرفت و برخی پیش‌بینی‌ها حاکی از تقسیم سوریه میان ایران، روسیه و ترکیه بوده است. اما آیا چنین اتفاقی اساسا قابل رخ دادن است؟
در ابتدا باید گفت متحد اصلی ایالات متحده در خاورمیانه یعنی اسراییل بیشترین ضربه را از تجزیه سوریه دریافت خواهد کرد زیرا تقسیم این کشور به معنای ظهور حداقل یک کشور اسلامی تندرو سلفی در نزدیکی مرزهای سرزمین‌های اشغالی خواهد بود که برای اسراییل به طور بالقوه بسیار خطرناک‌تر از نیروهای شیعه مانند حزب‌الله که تحت حاکمیت یک کشور هستند و قوانین بین‌المللی و عرفی در قبال آن صدق می‌کند، هستند و البته نباید فراموش کرد که نیروهای معارض دولت سوریه از احرار الشام تا جبهه النصره ماهیت ی غرب ستیز دارند. همین خطر برای ترکیه نیز متصور است زیرا بالکانیزه شدن سوریه، استقلال کردها در مرز ترکیه را فراهم خواهد کرد و تلاش جهت عدم وقوع این مساله دقیقا همان چیزی است که باعث ورود ترکیه به بحران سوریه شده است. ایران و روسیه نیز به عنوان دو قدرت پشتیبان حکومت سوریه، بر اساس منطق، علاقه‌ای به از هم پاشیدگی حکومت و کشور مورد حمایت خود ندارند.

پارامترهای تقابل ایالات متحده و چین

 منتشر شده در روزنامه اعتماد 17 اسفند 1395 :

http://etemadnewspaper.ir/?News_Id=70069

شاید بزرگ‌ترین درگیری محتمل در قرن ٢١ درگیری ایالات متحده و چین به عنوان یک قدرت تدوینگر نظم کنونی و قدرت دیگری که آرزوی تدوین نظم نوین دیگری را برای عرصه جهانی دارد باشد. درگیری این دو غول جهانی قطعا از شاخصه‌های قرن بیستم میلادی تبعیت نخواهد کرد بلکه ساختار کنونی جهان پارامترهای نوینی برای این درگیری پدید خواهد آورد.

یکی از این پارامترها نقش دیپلماسی است. روسیه، بریتانیا، آلمان، فرانسه، ژاپن، هند و... در ابعاد جهانی و دو کره، اقیانوسیه، کانادا، ایران، اسراییل، عربستان، برزیل، آرژانتین، آفریقای جنوبی و... در ابعاد منطقه‌ای تماما بازیگرانی هستند که بر درگیری فوق تاثیرگذار خواهند بود و عبور از نقش هر کدام از این بازیگران، درک صحیح از واقعیات موجود میان دو کشور ایالات متحده و چین را با خلل مواجه خواهد کرد. این مساله نقش دیپلماسی در رقابت میان دو کشور را بسیار پررنگ کرده. ایالات متحده به دلیل شکل نظام فعلی حاکم بر جهان، در حال حاضر از رقیب خود یعنی چین برتری محسوسی دارد و در مقابل، چین از برگ‌های کمتر ولی پراهمیت‌تری در روابط بین‌الملل برخوردار است، منجمله روسیه، کره شمالی و حتی مالزی.

روسیه ایران را دور نزده است

نویسنده : مانی محرابی

منتشر شده در روزنامه اعتماد 22 دی 1395 :

http://etemadnewspaper.ir/default.aspx?news_id=65107

قطعنامه ٢٣٣٦ شورای امنیت در رابطه با ایجاد آتش بس در سوریه و انتساب این طرح به روسیه و ترکیه سبب گمانه‌زنی‌ها در باب خروج ایران از دایره تصمیم‌سازان سوریه از سوی روسیه شده است. عده‌ای بر این باورند که روی کار آمدن ترامپ و گرایش وی به سوی مسکو سبب مصالحه مسکو و واشنگتن در باب بحران سوریه خواهد شد و این مصالحه را علیه منافع ایران می‌دانند. استدلال این افراد نیز گرایش روسیه به سمت ترکیه و تبدیل ترکیه به یک یار نظامی و دیپلماتیک در منطقه و به تبع فاصله گرفتن روسیه از ایران بر سر منافع همسو است.

تحلیل مفاد قطعنامه فوق، یادداشتی جدا را می‌طلبد لیکن در باب توافق احتمالی آینده روسیه و ایالات متحده بر سر خاتمه بحران سوریه مبتنی بر خروج تمام نیروهای خارجی غیر از نیروهای روسیه، باید این نکته را یادآور شد که آیا روسیه اساسا توان خاتمه دادن به بحران سوریه را دارد؟ در صورت تصویب قطعنامه‌ای با مضمون فوق‌الذکر آیا ایالات متحده توان اعمال مفاد آن بر نیروهای معارض دولت سوریه را دارا است؟ و سوال مهم‌تر اینکه در شرایطی که سوریه از بالاترین میزان اهمیت ژئواستراتژیک برای ایران برخوردار است آیا ایران به قطعنامه احتمالی آینده تن خواهد داد؟ پاسخ به این سوالات ما را به سوی ارایه تحلیلی صحیح و مبتنی بر واقعیت سوق می‌دهد.

تحلیل‌هایی که در ابتدای این یادداشت به آنها اشاره شد دارای نکات و پیش فرض‌های اشتباه هستند:

الف: نکته‌ای که نباید در این میان فراموش کرد نقش تهران در عادی‌سازی روابط میان مسکو و آنکارا است و با مد نظر قرار دادن این مساله، اساسا نزدیکی روسیه و ترکیه نه بر خلاف منافع منطقه‌ای ایران، بلکه موفقیت طرح ایران در همراه‌سازی ترکیه با ائتلاف ایران و روسیه و خارج‌سازی آنکارا از «قسمتی از اصل بحران» است.

بازیگران بحران خاورمیانه در بحران 2016

نویسنده : مانی محرابی

منتشر شده در روزنامه اعتماد 12 دی 1395 :

http://etemadnewspaper.ir/default.aspx?news_id=64117

ایالات متحده| سال ٢٠١٦ در اکثر موارد سالی بدون ریسک در عرصه سیاست‌های بین‌الملل ایالات متحده بود که با توجه به سال آخر حضور باراک اوباما بر مسند ریاست‌جمهوری، جبهه‌گیری‌های محتاطانه وی تا زمان انتخابات ماه نوامبر قابل پیش‌بینی بود. در شرایطی که سال ٢٠١٦ با تیره شدن روابط میان تهران و ریاض آغاز و بسیاری در انتظار جبهه‌گیری علنی واشنگتن و ورود حداکثری به این مناقشه بودند، اوباما به دلیل عدم توانایی در اعمال فشار حداکثری به ریاض به دلیل مشکلات سیاسی، نیاز به حفظ ثبات خاورمیانه و جلوگیری از به خطر افتادن برجام، رغبتی برای ورود به ماجرای غیرقابل پیش‌بینی میان تهران و ریاض نداشت. طرح این کشور در جهت مبارزه با داعش در عراق، با ورود نیروهای الحشد الشعبی به حالت تعلیق درآمد و شکست‌های نیروهای مورد حمایت این کشور در سوریه نیز سبب تغییر مداوم سیاست‌های کاخ سفید در قبال بحران سوریه شد.
ایران|  سال ٢٠١٦ تحت تاثیر دو اتفاق عظیم در سطح بین‌الملل برای ایران آغاز شد، برجام و قطع رابطه با عربستان که نهایتا هر دو رخداد به ورود و تاثیر بیشتر ایران در مناسبات بین‌الملل و منطقه‌ای ختم شد. رفتار مقابله‌جویانه عربستان تحت تاثیر بهبود روابط ایران با کشورهای جهان، سبب ورود ناخواسته ایران به یک رقابت پاندولی به شکل نیابتی می‌شود که حرکات هوشیارانه و به دور از احساس ایران نهایتا سبب برتری این کشور در تمام مناقشات رودررو مقابل عربستان در سوریه، عراق، لبنان و یمن شد. رخداد مهم بعدی، همکاری نظامی ایران و روسیه و اجازه تهران به مسکو جهت استفاده از پایگاه هوایی همدان آن هم در بحبوحه انتخابات ریاست‌جمهوری ایالات متحده بود که ایران را به کشوری تصمیم‌ساز، غیرقابل پیش‌بینی و استراتژیک در منطقه تبدیل کرد.

کوچ ایالات متحده از خاورمیانه به آسیا حداکثری نیست

نویسنده : مانی محرابی

منتشر شده در روزنامه اعتماد چهارشنبه 17 آذر 1395

http://etemadnewspaper.ir/default.aspx?news_id=61871

بروز آشوب‌های شدید تروریستی در خاورمیانه، فاصله گرفتن ناخواسته برنامه‌های از پیش تدوین شده ایالات متحده در خاورمیانه از اهداف مورد نظر این کشور و افول قدرت اوپک نسبت به دهه‌های گذشته از دلایلی است که سبب هزینه بیشتر حضور حداکثری ایالات متحده در خاورمیانه نسبت به منافع آن شده است. این مساله در کنار اوج‌گیری اقتصادی چین و تبدیل این کشور به ابرقدرت جهانی سبب تغییر سیاست ایالات متحده در خاورمیانه از واقع‌گرایی تهاجمی به واقع گرایی تدافعی با تغییر ژئوپولتیک این کشور به شرق آسیا شده است. سیاستی که ایالات متحده از زمان نیکسون در قبال چین اتخاذ کرده همواره مبتنی بر ایجاد توازن بر پایه تعامل در شرق آسیا بوده که از دوره اوباما، این سیاست به محدود کردن رشد اقتصادی و حتی نظامی چین تغییر کرد و دلیل آن نیز رشد روز افزون چین در عرصه اقتصادی و به تبع آن عرصه نظامی و تبدیل به یک قدرت جهانی بوده. یکی از اصلی‌ترین برنامه‌های ایالات متحده در این زمینه بعد از نزدیکی به کره جنوبی، ژاپن و حتی هند، جلوگیری از شکل‌گیری ائتلاف حداکثری چین و روسیه است که در دوره‌های اخیر به وسیله نزدیک شدن ایالات متحده به چین صورت پذیرفته، اما آنچه از ظواهر امر پیداست، ایالات متحده در دوره ترامپ قصد تغییر در این موضع را دارد.

تحلیلی بر جنگ موصل

نویسنده : مانی محرابی

منتشر شده در روزنامه اعتماد شنبه 15 آبان 1395

http://etemadnewspaper.ir/?News_Id=59156

درگیری‌های موصل جهت بیرون راندن نیروهای داعش و بازپس‌گیری آن بعد از دو سال، در جریان است. شهری با گوناگونی نژادی و مذهبی شامل عرب، آشوری، کرد، ترکمن، مسیحی و... که قبل از عربیزه شدن توسط صدام، عمدتا کردنشین بوده و با وجود مهاجرت گسترده ساکنین آن بعد از اشغال توسط داعش در سال ٢٠١٤ کماکان جمعیتی بیش از یک میلیون نفر را در خود جای داده است. از حیث اهمیت، عملیات فوق را می‌توان مهم‌ترین عملیات ارتش عراق در سال‌های بعد از ظهور داعش و در کنار عملیات ارتش سوریه در حلب، مهم‌ترین رویداد حال حاضر خاورمیانه دانست، از این روی، پیروزی نیروهای عراقی در وهله نخست باعث تضعیف موثر نیروهای داعش و در وهله دوم باعث قدرت‌گیری قابل ملاحظه نیروهای دولتی از لحاظ استراتژیک و لجستیکی خواهد بود. ایالات متحده تمایل به جایگزینی کردها با نیروهای داعش در موصل و استان نینوا دارد و این امر را در جهت جلوگیری از استیلای نیروهای تحت حمایت ایران در آن منطقه حیاتی می‌داند. حضور نیروهای ترکیه در عملیات آزاد‌سازی موصل اما ممکن است این طرح ایالات متحده را با شکست رو‌به‌رو سازد لیکن ایالات متحده از این تهدید بهترین استفاده را خواهد برد.